Program wychowawczo - profilaktyczny
PRZECIWDZIAŁANIE AGRESJI I PRZEMOCY
SP NR 10 W ORZESZU - WOSZCZYCACH

Wstęp
Program wychowawczo-profilaktyczny Szkoły Podstawowej nr 10 w Orzeszu – Woszczycach obejmuje treści i działania o charakterze wychowawczym skierowane do uczniów, oraz treści 
i działania o charakterze profilaktycznym dostosowane do potrzeb rozwojowych uczniów, przygotowane w oparciu o przeprowadzoną diagnozę potrzeb i problemów występujących 
w danej społeczności szkolnej, skierowane do uczniów, nauczycieli i rodziców.
Działalność wychowawczo-profilaktyczna w szkole polega na prowadzeniu działań z zakresu promocji zdrowia oraz wspomaganiu ucznia i wychowanka w jego rozwoju ukierunkowanym na osiągnięcie pełnej dojrzałości w sferze: 
•	fizycznej – ukierunkowanej na zdobycie przez ucznia i wychowanka wiedzy i umiejętności pozwalających na prowadzenie zdrowego stylu życia i podejmowania zachowań prozdrowotnych,
•	psychicznej – ukierunkowanej na zbudowanie równowagi i harmonii psychicznej, ukształtowanie postaw sprzyjających wzmacnianiu zdrowia własnego i innych ludzi, kształtowanie środowiska sprzyjającego rozwojowi zdrowia, 
•	społecznej – ukierunkowanej na kształtowanie postawy otwartości w życiu społecznym.
Realizacja programu profilaktyki jest przewidziana na trzy lata, począwszy od 1 września 2017 do czerwca 2020
Założenia: 
1. Opracowany na podstawie dokonanej diagnozy sytuacji wychowawczej w szkole 
Każdego roku przeprowadzana jest diagnoza środowiska, analizuje się potrzeby i zasoby szkoły 
z obszaru wychowania i profilaktyki w szkole na podstawie: 
•	spostrzeżeń wychowawcy na temat klasy,
•	ankiety skierowanej do rodziców na temat ich oczekiwań dotyczących realizacji treści profilaktycznych i wychowawczych, 
•	obserwacji bieżących zachowań uczniów na terenie szkoły, 
•	analizy uwag.
W wyniku przeprowadzonej diagnozy wyróżniono następujące obszary wymagające szczególnej uwagi w procesie wychowawczo-dydaktycznym (przykłady):
•	występuje konieczność rozszerzenia działań na rzecz profilaktyki uzależnień, 
•	w niektórych przypadkach nierespektowane są przez uczniów normy społeczne, w tym występują zachowania agresywne – zachodzi konieczność rozszerzenia działań na rzecz profilaktyki przemocy,
•	nieprzestrzegane są normy zdrowego odżywiania się.

Przy opracowaniu programu wychowawczo-profilaktycznego szkoły uwzględniono: 
•	dotychczasowe doświadczenia szkoły,
•	propozycje dotyczące treści o charakterze wychowawczym i profilaktycznym, autorstwa rodziców, uczniów i nauczycieli,
•	analizę sytuacji wychowawczej, w tym zagrożeń uzależnieniami,
•	przewidywane zmiany w szkole i środowisku uczniów, które w najbliższej przyszłości będą miały wpływ na proces wychowania.

 2. Obejmuje całą społeczność szkolną.
•	liderów profilaktyki szkolnej
•	nauczycieli realizujących cele programu profilaktyki
•	uczniów objętych oddziaływaniami profilaktycznymi
•	rodziców 

Liderzy:
•	dokonują analizy sytuacji wychowawczej,
•	wprowadzają zmiany,
•	przedstawiają sprawozdania

Wychowawcy i nauczyciele:
•	starają się poznać sytuację rodzinną i osobistą ucznia,
•	opracowują i realizują szkolny program wychowawczo-profilaktyczny,
•	prowadzą dokumentację nauczania,
•	wspierają rozwój uczniów i usamodzielnianie się,
•	dbają o poczucie bezpieczeństwa i akceptację ucznia w klasie,
•	wnioskują o objęcie pomocą psychologiczno-pedagogiczną uczniów o specjalnych potrzebach edukacyjnych,
•	informują rodziców o proponowanych formach pomocy psychologiczno-‑pedagogicznej,
•	integrują oddział,
•	wykorzystują potencjał grupy do wspierania jej członków, oceniają zachowania uczniów,
•	promują osiągnięcia klasy i pojedynczych uczniów,
•	inspirują pracę zespołową w klasie, przydzielają zespołom zadania na rzecz klasy, szkoły i środowiska oraz wspólnie oceniają stopień ich realizacji,
•	współpracują z dyrekcją szkoły,
•	współdziałają z instytucjami pracującymi na rzecz dziecka, policją, poradnią psychologiczno-pedagogiczną, sądami rodzinnymi,
•	udzielają pomocy w przezwyciężaniu niepowodzeń szkolnych w oparciu o rozpoznane potrzeby uczniów, 
•	wspierają swoją postawą i działaniami pedagogicznymi rozwój psychofizyczny uczniów, ich zdolności i zainteresowania,
•	informują o potrzebach związanych z problemami w nauce oraz o przejawianych zdolnościach,
•	inspirują uczniów do twórczych poszukiwań, aktywności i samodzielności,
•	kształcą i wychowują dzieci w duchu patriotyzmu,
•	reagują na przejawy nietolerancji, dyskryminacji i innych negatywnych zachowań,
•	wspólnie z pedagogiem zabiegają o różne formy pomocy wychowawczej i materialnej dla uczniów, dostosowują wymagania edukacyjne do specyficznych potrzeb ucznia,
•	współtworzą atmosferę życzliwości i zrozumienia, budzą szacunek swoją wiedzą, kompetencją i postawą,
•	proponują uczniom pozytywne formy wypoczynku dostępne w szkole i poza nią.

Uczniowie:
•	współorganizują imprezy i akcje szkolne,
•	znają i przestrzegają norm zachowania obowiązujących członków społeczności szkolnej,
•	akceptują innych uczniów i szanują ich prawa,
•	współtworzą społeczność szkolną i wykorzystują swe prawo do samorządności,
•	kierują swym rozwojem i stają się coraz bardziej samodzielni,
•	mają szacunek do kultury, języka i tradycji narodowej,
•	uczestniczą w opiniowaniu dokumentów szkolnych – statutu, programu wychowawczo ‑ profilaktycznego.

Rodzice:
•	wspierają dziecko we wszystkich jego poczynaniach i zapewniają mu poczucie bezpieczeństwa,
•	wspierają wychowawców i nauczycieli w podejmowanych przez nich działaniach, służą wiedzą, doświadczeniem i pomocą,
•	aktywnie uczestniczą w życiu szkoły,
•	dbają o właściwą formę spędzania czasu wolnego przez dzieci (np. czuwają nad bezpiecznym korzystaniem z Internetu),
•	zapewniają dziecku poczucie bezpieczeństwa.

Współpraca z rodzicami jest realizowana poprzez:
1.	Indywidualne spotkania nauczycieli z rodzicami według potrzeb.
2.	Zapoznanie rodziców z: 
•	zadaniami i zamierzeniami dydaktyczno-wychowawczymi w danej klasie i szkole, 
•	przepisami dotyczącymi zasad oceniania klasyfikowania i promowania uczniów, 
•	organizacją opieki psychologiczno-pedagogicznej, harmonogramem zajęć pozalekcyjnych organizowanych przez szkołę.
3.	Udział rodziców w podejmowaniu różnych decyzji istotnych dla pracy szkoły.

3. Oparty na bazie podstawy prawnej i dokumentów szkolnych.        
•	Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu 25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r. (t.j. Dz.U. z 1997 r. Nr 78 poz. 483 ze zm.),
•	Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz.U. z 2017 r. poz. 59 ze zm.).
•	Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta nauczyciela (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 191 ze zm.),
•	Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 lutego 2017r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej….. (Dz.U. z 2017 r. poz. 356),
•	Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 sierpnia 2015r. w sprawie zakresu i form prowadzenia w szkołach i placówkach systemu oświaty działalności wychowawczej, edukacyjnej, informacyjnej i profilaktycznej w celu przeciwdziałania narkomanii (Dz. U. z 2015r. poz.1249)
•	Ustawa z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (t.j. Dz.U. z 2016r. 546)
•	Ustawa z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 487)
•	Ustawa z dnia 29 lipca 2005r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz.U. 2005 Nr 179 poz. 1485) 
•	Ustawa z dnia 9 listopada 1995 r. o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych (Dz.U. z 2015 poz. 298 i 1916, oraz z 2016r. poz 960  ze zm).
•	systemu oceniania ( WSO)

4. Uwzględnia wiedzę w zakresie:
•	teorii wyjaśniającej istotę obserwowanego problemu,
•	poziomów profilaktyki szkolnej,
•	możliwych do zastosowania strategii profilaktycznych,
•	współczesnej koncepcji działań profilaktycznych,
•	standardów jakości pierwszorzędowych programów profilaktycznych realizowanych szkołach i placówkach.

5. Dostosowany do:
•	poziomu rozwojowego uczniów,
•	poziomu wiedzy uczniów z zakresu uzależnień i ich naturalnych i prawnych konsekwencji,
•	poziomu umiejętności reagowania w sytuacjach zagrażających zdrowiu i życiu.

6. Przewiduje:
•	opracowanie strategii ewaluacyjnych programu wychowawczo – profilaktycznego, 
•	wykorzystanie wyników do wprowadzenia zmian w realizowanym programie, 
•	wsparcie edukacyjne dla rady pedagogicznej w ramach WDN.

7. Realizowany jest w oparciu o współpracę z:
•	rodzicami
•	instytucjami oświatowymi
•	instytucjami publicznymi resortowymi
•	organizacjami pozarządowymi, innymi 

8. Dokumentowany przez:
•	Dzienniki lekcyjne
•	Notatki służbowe
•	Dokumentację szkoły 

9. Formy działań programowych:
 
Uczniowie:	Warsztaty, pogadanki, zajęcia integrujące zespół klasowy, konkursy, dostarczanie konkretnej wiedzy w ramach lekcji wychowawczych prowadzonych metodami aktywizującymi.	
Rodzice:	Pedagogizacja, konsultacje i indywidualne porady, współpraca z PPP w celu obejmowania terapią rodzinną rodzin, w których występuje przemoc, wywiady.	
Rada Pedagogiczna:	Konsultacje w ramach powołanych zespołów, udzielanie pomocy psychologiczno - pedagogicznej, analizowanie i diagnozowanie sytuacji wychowawczych w każdym zespole klasowym we współpracy wychowawców z PPP	
 
10.Zadania programu
1.	Kształtowanie poczucia tożsamości narodowej, przynależności do społeczności szkolnej, lokalnej i regionalnej.
2.	Zaznajamianie z zagrożeniami bezpieczeństwa i zdrowia oraz uczenie prawidłowej reakcji na te zagrożenia.
3.	Kształtowanie zachowań sprzyjających zdrowiu.
4.	Kształtowanie nawyków kulturalnego zachowania, wrażliwości na potrzeby innych, uczciwości, efektywnej współpracy, komunikowania się z rówieśnikami i dorosłymi.
5.	Edukacja proekologiczna.
Zadania programu	Spodziewane efekty	Metody realizacji	
Kształtowanie poczucia tożsamości narodowej, przynależności do społeczności szkolnej, lokalnej i regionalnej	•	Poznanie przez uczniów symboli narodowych,
•	poznawanie przez uczniów najbliższej okolicy, stolicy i innych miast polskich,
•	poznawanie sylwetek słynnych Polaków, patrona szkoły	•	Uczestnictwo w uroczystościach o charakterze szkolnym i państwowym,
•	prowadzenie kroniki szkolnej,
•	konkurs wiedzy o patronie szkoły,
•	pogadanki w czasie godziny wychowawczej	
Zaznajamianie z zagrożeniami bezpieczeństwa i zdrowia oraz uczenie prawidłowej reakcji na te zagrożenia	•	Znajomość zasad bezpiecznego poruszania się po drogach i ulicach ze szczególnym zwróceniem uwagi na bezpieczną drogę do szkoły,
•	znajomość zasad bezpieczeństwa pożarowego,
•	wdrażanie uczniów do przestrzegania podstawowych zasad bezpiecznego zachowania się w czasie lekcji, przerw, zajęć pozalekcyjnych, w drodze do szkoły i ze szkoły,
•	uczenie prawidłowych zachowań w razie np. pożaru, wypadku, kradzieży,
•	zapoznanie dzieci z właściwym zachowaniem na wypadek alarmu	•	Przeprowadzenie egzaminu na kartę rowerową,
•	prowadzenie zajęć wychowania komunikacyjnego,
•	spotkania z policjantami,
•	spotkania ze strażakami

Kształtowanie zachowań sprzyjających zdrowiu 	•	Korygowanie wad postawy,
•	kształtowanie nawyku dbania o własne zdrowie,
•	zwracanie uwagi na utrzymanie higieny ciała,
•	stosowanie zasad zdrowego stylu życia, odżywiania,
•	wdrażanie uczniów do umiejętnego organizowania warsztatu pracy i zachowania higieny psychicznej,
•	ukazywanie szkodliwości tzw. używek dla rozwoju psychofizycznego człowieka,
•	kształcenie umiejętności krytycznego wyboru informacji medialnych, zagrożeń ze strony mediów, skutków uzależnień od telewizji, internetu, gier komputerowych,
•	zapoznanie z optymalnym rozkładem posiłków w ciągu doby,
•	przedstawienie pozytywnego albo szkodliwego wpływu niektórych pokarmów na zdrowie człowieka,
•	poznanie zasad zdrowego odżywiania się i ich wpływu na zdrowie i kondycję fizyczną	•	Realizacja zajęć z gimnastyki korekcyjnej,
•	lekcje przedmiotowe i zajęcia realizujące edukację zdrowotną,
•	pogadanki na godzinach wychowawczych,
•	organizacja czynnego wypoczynku w czasie wolnym, konkursy/działania dotyczące zdrowego stylu życia,
•	organizowanie kół zainteresowań,
•	lekcje wychowania fizycznego i zajęcia szkolnego koła sportowego,
•	organizowanie zajęć w terenie, wycieczek pieszych, rowerowych,
•	spotkania z pielęgniarką,
•	projekcja filmów na temat profilaktyki uzależnień	
Kształtowanie nawyków kulturalnego zachowania, wrażliwości na potrzeby innych, uczciwości, efektywnej współpracy, komunikowania się z rówieśnikami i dorosłymi 	•	Wdrażanie do poszanowania odmienności innych w sferze wiary, poglądów, upodobań i zainteresowań, wyglądu zewnętrznego, sytuacji materialnej itd.,
•	uczenie wrażliwości na potrzeby innych, przyswajanie sobie podstawowych zasady tolerancji,
•	organizowanie pomocy koleżeńskiej,
•	eliminowanie ściągania, wyręczania się innymi, wykorzystywania innych,
•	poznanie elementarnych norm współżycia społecznego w grupie rówieśniczej	•	Kontakty z rodzicami, spektakle profilaktyczne,
•	pogadanki, 
•	dyskusje
	
 Edukacja proekologiczna	•	Umiejętność obserwowania przyrody,
•	uświadomienie odpowiedzialności za środowisko,
•	poznanie współzależności między człowiekiem, a środowiskiem naturalnym	•	Wycieczki po okolicy, do parku, lasu, spotkania z leśniczym, dokarmianie ptaków i zwierząt,
•	udział w akcjach: Sprzątanie świata, Dzień Ziemi

11.Cele ogólne:
•	Wspieranie rozwoju dziecka, eliminowanie zakłóceń oraz wspieranie rodziców 
w procesie poszukiwania różnorodnych form pomocy.
•	Budowanie systemu wartości zgodnego z ogólnie przyjętymi normami społecznymi.  Postępowanie zgodne z zasadami savoir vivre.
•	Poszanowanie i respektowanie regulaminów szkolnych, prawa w tym praw człowieka, dziecka.
•	Wskazywanie autorytetów, wzorców do naśladowania.
•	Wzmacnianie poczucia własnej wartości i wiary we własne siły.
•	Budowanie poczucia więzi rodzinnych i rówieśniczych. Kultywowanie tradycji rodzinnych.
•	Uwrażliwianie na piękno otaczającego nas świata.
•	Wskazywanie konstruktywnych sposobów spędzania czasu wolnego poprzez rozwijanie
    zainteresowań, uzdolnień, aktywności zapewniających wszechstronny rozwój osobisty.
•	Rozwijanie zainteresowań poznawczych, pozytywnego stosunku do szkoły.
•	Rozwijanie umiejętności interpersonalnych tj. współpraca, komunikatywność, empatia, wrażliwość społeczna.
•	Budowanie atmosfery _życzliwości, otwartości w relacjach międzyludzkich.
•	Rozwijanie umiejętności asertywnych, konstruktywnego rozwiązywania problemów.
•	Uczenie świadomego podejmowania decyzji oraz ponoszenia konsekwencji własnych decyzji i wyborów.
•	Promocja zachowań prozdrowotnych.
•	Uświadamianie zagrożeń i konsekwencji prawnych wynikających z podejmowania zachowań ryzykownych dla zdrowia i bezpieczeństwa.
•	Eliminowanie zachowań agresywnych, przemocy i konfliktów pomiędzy uczniami
•	Uświadamianie uczniom negatywnego wpływu wszelakich używek na organizm człowieka.
•	Dbanie o bezpieczeństwo własne i innych.
•	Reagowanie na zachowania agresywne, kontrola nad swoimi emocjami, złością.

12. Spodziewane efekty:
•	zmniejszenie liczby zachowań agresywnych w Szkole,
•	wzrost poprawności językowej w mowie potocznej (rzadziej używane wulgaryzmy),
•	utrwalenie zachowań asertywnych,
•	empatia,
•	wzrost wiedzy uczniów oraz rodziców na temat uzależnień i przeciwdziałania im,
•	dbanie o zdrowie fizyczne i psychiczne,
•	umiejętność organizowania czasu wolnego,
•	świadome i umiejętne korzystanie z komputera, Internetu,
•	prawidłowe reakcje w sytuacjach zagrożenia,
•	zachowanie higieny osobistej,
•	sukcesy uczniów w Szkole.
 
13. Ewaluacja programu:
Sposoby i środki ewaluacji: analiza postępów w nauce, obserwacje i analiza zachowań uczniów. wywiad środowiskowy, w tym wywiad z rodzicami, rozmowy wychowawcze, opinie uczniów 
i rodziców
Narzędzia ewaluacji: ankiety ewaluacyjne, analiza dokumentów szkoły, obserwacja.

	Opracowanie:
Maria Fuchs